|
- Dönemin Belli Başlı Önemli Olayları
-
Said Halim Paşa hayatı son dönem Osmanlı İmparatorluğunun siyasi olaylarıyla son derece ilişkilidir. Dosyanın diğer bölümlerine geçmeden önce
dönemin önemli bazı olaylarına dikkat çekmek istedik. Bunun Said Halim Paşa'nın hayatını ve düşünce dünyasını incelerken son derece faydalı olacağı kanaatindeyiz.
12 Ekim 1808 / Erfurt Mülâkatı :
Bu Mülâkatla birlikte, Osmanlı Devleti'nin taksimi meselesi Batı'nın temel meselesi haline gelmiştir. Bu itibarla bu tarih bir bakıma Osmanlı içerisindeki isyanların başladığı tarihtir.
1804 - 1816 / Sırp İsyanları :
Osmanlı Devleti ilk defa bir isyana boyun eğmiştir. Bu isyan neticesinde Sırbistan muhtar prenslik haline geldi.
14 Eylül 1829 / Edirne Antlaşması :
Osmanlı Devleti, Yunanistan'ın bağımsızlığını tanımak zorunda kaldı ve 1830'da Yunanistan istiklâlini elde etti.
1830 / Fransa Cezayir'i işgal etti
1831 / Said
Halim Paşa'nın dedesi Mehmet Ali Paşa Mısır'da isyan etti :
Bu isyan 1833 Kütahya Antlaşması ile sükûnet buldu. Ancak 1839'da vuku bulan Nizip Bozgunu Mısır meselesini tekrar alevlendirecekti. Mısır Meselesi, 15 Temmuz 1940'da yapılan Londra Antlaşması ile Mehmet Ali Paşa'ya veraset imtiyazı verilerek çözüme kavuşturulmuştur.
30 Haziran 1839 / II. Mahmud'un vefatı
Babasının vefatından sonra Abdülmecid yeni Osmanlı padişahı olmuştur. 1839 - 1861 yılları arası tahtta kalacaktır.
3 Kasım 1839 / TANZİMAT FERMANI :
Abdülmecid zamanında gerçekleşen en önemli olayların başında Tanzimat Fermanı yer alır. Tanzimat Fermanı ile mecburi kültür değişmeleri devri başlamıştır. Tanzimat, Türkiye'ye karşı daha yumuşak ve tavizkâr davranmasını temin için Avrupa'yı memnun etme hareketidir. Tanzimat hareketi Türkiye'yi Avrupalılaştırmak maksadıyla Avrupalı devletler tarafından zorla kabul ettirilmiş birer antlaşma özelliği taşımaktadır.
1854 / Kırım Savaşı Patlak verdi :
Savaşın patlak vermesi İngiltere ve Fransa'yı Osmanlı saflarına çekti.
30 Mart 1856 / Paris Kongresi :
Bu kongre ile 18 Şubat 1856'da yapılan Islahat Fermanı'nın hükümleri taahhüt altına alındı. Böylece Avrupa devletleri Osmanlı vatandaşı Hıristiyan halkın hamisi oldu.
1861 - 1876 / Sultan Abdülaziz Dönemi
Sultan Abdülaziz dönemi de iç isyanlarla geçti.
13 Mayıs 1876 / Berlin Notası :
Avrupa devletleri Berlin Notası ile Avrupa yakasındaki yerlerin statüsünün muhafazasını, değilse Osmanlı Devleti'ne müdahale haklarını kullanacaklarını ilan ettiler.
30 Mayıs 1876 / Sultan Abdülaziz tahttan indirildi
Sultan Abdülaziz'in yerine V. Murat getirildi. 31 Ağustos 1876'da V. Murat'ın yerine II. Abdülhamid tahta geçirildi.
23 Aralık 1876 / I. Meşrutiyetin ilanı.
II. Abdülhamid döneminin (1876 - 1909) en önemli olaylarından biri I. Meşrutiyetin ilanıdır. Meşrutiyetin ilan edildiği gün toplanan İstanbul Konferansı'nda büyük devletler Osmanlı Devleti'nin Rumeli yakasındaki birçok eyaletine muhtariyet verilmesini istediler. Bu teklif Osmanlı Devleti tarafından kabul edilmedi.
31 Mart 1877 / Londra Protokolü
Rumeli yakasındaki eyaletler konusundaki istekler tekrarlandı. Ancak Osmanlı yine kabul etmedi. Bunun üzerine Rusya Osmanlı Devleti'ne savaş açtı ve Osmanlı'yı yenilgiye uğrattı.
3 Mart 1878 / Ayestefanos (Yeşilköy) Antlaşması imzalandı
Yenilgiye uğrayan Osmanlı Devleti ağır hükümler taşıyan bu Antlaşmayı imzalamak durumunda kaldı. Bu Antlaşmanınbazı hükümleri 13 Temmuz 1878'de gerçekleşen Berlin Kongresi'nde tadil edildi.
23 Temmuz 1908 / II. Meşrutiyet ilan edildi.
II. Abdülhamid döneminin önemli olaylarından biri de Jön Türk hareketidir. Jön Türk deyimi Yeni Osmanlılar için kullanılsa da, daha çok 1889,2dan sonra II. Meşrutiyet için çaba gösterenler için kullanılmaktadır. Padişah 1877'den sonra Yeni Osmanlılar Cemiyeti'ni dağıttı. 1889'da Mekteb-i Tıbbiye'de "İttihad-ı Osmanî Cemiyeti" adı altında bir cemiyet kuruldu. Bu cemiyet 1895'te "Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti" adını aldı. Cemiyetin ileri gelenleri Ahmed Rıza, Prens Sabahattin, İbrahim Temo, Mizancı Murad Bey ve 1903'ten sonra Said Halim Paşa'dır. 1906 yılında Selanik'te Mithat Şükrü, Bursalı Mehmed Tahir ve Talat Bey'in de içinde bulunduğu bir grup Osmanlı Hürriyet Cemiyeti'ni kurdu. İki cemiyet 1907'de birleşti. İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin zorlaması ile 23 Temmuz 1908'de II. Meşrutiyet ilan edildi. II. Meşrutiyetle birlikte İttihat ve Terakki dönemi başladı.
13 Nisan 1909 / 31 Mart Vakası
Bu olay sonunda II. Abdülhamid tahttan indirildi ve yerine 27 Nisan 1909'da V. Reşâd geçirildi.
1909 - 1918 / V. Reşâd dönemi
Bu dönemde yine isyanlar gündemdeydi. 1 Nisan 1910'da Arnavutluk isyanı başladı. 1910'nun yazında Suriye'nin güneyinde Havran'da Dürzîler isyan etti. 1911'de Yemen ve Asir'de isyanlar oldu. İtalya, Trablusgarb'ı ve Bingazi'yi işgal etmek için 28 Eylül 1911'de Osmanlı Devleti'ne bir ültimaton verdi. İtalya 4 Eylül'de Trablusgarb'ı işgale başladı. Türk mukavemeti karşısında içeriye doğru ilerleyemedi. Trablusgarb'ta başarılı olamayan İtalya on iki adanın hepsini işgal etti (24 Nisan - 20 Mayıs 1912). Balkan Devletleri Rumeli'yi paylaşmak niyetiyle 1912'de Osmanlı'ya savaş ilan ettiler. Birinci Balkan harbi 30 Mayıs 1913'te imzalanan Londra Antlaşmasına kadar sürdü. İkinci Balkan Harbi Said Halim Paşa'nın sadrazamlığı döneminde oldu.
| 
